To już dziewiąta odsłona projektu realizowanego przez koło naukowe Kwant. Młodzi naukowcy postanowili odtworzyć sposób powstawania niektórych skał i minerałów. Czy to się udało? Pokazujemy w filmie. Dlaczego surowce mineralne w Polsce są rozlokowane akurat tak, a nie inaczej? To efekt długotrwałych procesów geologicznych.
Południowa Polska (Karpaty i Sudety): W tych rejonach dominują skały magmowe i metamorficzne. W Sudetach, ze względu na dawną aktywność wulkaniczną i procesy górotwórcze, występują bogate złoża rud miedzi, cynku i ołowiu, a także węgla kamiennego (Zagłębie Dolnośląskie) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych. W Karpatach z kolei, w wyniku fałdowań i obecności skał osadowych, powstały złoża ropy naftowej oraz gazu ziemnego.
Polska południowa i centralna (Niecka Nidziańska, Przedgórze Karpat): W dawnych płytkich zatokach morskich i lagunach, w wyniku intensywnego parowania w ciepłym klimacie, powstały potężne pokłady soli kamiennej i potasowej (np. Wieliczka, Bochnia, Kłodawa).
Wyżyny i obrzeża Gór Świętokrzyskich: Znajdziemy tu złoża rud żelaza, które tworzyły się w dawnych morzach w erze paleozoicznej, a także bogate zasoby surowców skalnych, takich jak wapienie, dolomity czy marmury.
Polska centralna i północna: Głęboko pod ziemią znajdują się tam złoża węgla brunatnego (np. rejon Bełchatowa, Konina czy legnicko-zielonogórski), które powstały z obumarłej roślinności w dawnych, ciepłych i bagnistych środowiskach lądowych z okresu trzeciorzędu.
Pas wybrzeża i Bałtyk: Z okresu trzeciorzędu i czwartorzędu pochodzą złoża węgla brunatnego oraz bursztynu, który jest żywicą dawnych drzew iglastych. Ponadto w dnie Bałtyku i na lądzie (szczególnie na Pomorzu Zachodnim) odkryto złoża ropy naftowej i gazu.
Cały obszar kraju (zwłaszcza Polska środkowa i północna): Podczas ostatniego zlodowacenia (zlodowacenie północnopolskie) lądolód naniósł ogromne ilości osadów. Dlatego niemal w całej Polsce powszechnie występują surowce budowlane i drogowe: piaski, żwiry, gliny i torfy.
Bardzo to wszystko skomplikowane ale logiczne i pasuje do tego, co wiemy o historii Ziemi.
Koło naukowe Kwant prezentuje materiał „Surowce na mapie Polski”
